Slakken

Een aantal mariene slakkensoorten wordt door Rijkswaterstaat gemonitord om specifieke effecten van organotin-verbindingen in de tijd te volgen. Organotin-verbindingen werden vroeger gebruikt als anti-aangroeimiddelen op scheepshuiden en kunnen effecten veroorzaken in de geslachtskenmerken van slakken.

Inhoud:

Informatiebehoefte

Het doel van het monitoringsprogramma is het jaarlijks vaststellen van biologische effecten (imposex/intersex) in mariene slakken door verontreiniging met chemische contaminanten, in het Nederlandse deel van het OSPAR-verdragsgebied.

Gewone alikruik (Littorina littorea) - Waddenzee - 2007

Parameters

De volgende parameters worden in de slakken gemeten:

  • Organotin (in vlees)
  • Vet, vocht  (in vlees)
  • Intersex, imposex (in hele slak)

Meetstrategie

Het onderzoek richt zich op 7 referentielocaties in de Waddenzee, de Oosterschelde, de Westerschelde, de Kustzone Noordzee en de Eems-Dollard. Zie voor de ligging van deze gebieden het onderstaande kaartje.

Ligging bemonsteringslocaties voor slakken

De ligging van bemonsteringslocaties van slakken (bron: Wageningen Marine Research)

Wageningen Marine Research verzamelt jaarlijks in de periode april t/m juni de slakken tijdens surveys, die ze voor andere meetnetten uitvoeren. Dat betekent dat de exacte locatie van bemonstering tussen de jaren kan verschillen. Momenteel worden drie soorten slakken bemonsterd (zie onderstaande tabel). De Gevlochten fuikhoorn werd in de beginperiode niet bemonsterd. In die tijd werd de Purperslak op alle locaties bemonsterd. Omdat de purperslak op een aantal locaties zeldzaam werd en daardoor moeilijk te verzamelen, is op die locaties overgestapt op de Gevlochten fuikhoorn.

Gewone alikruik (Littorina littorea) - Waddenzee - 2007

De mariene slakken worden na monsterneming geanalyseerd op het voorkomen van imposex (intersex bij alikruik) en verschillende chemische componenten. De chemische contaminanten betreffen organotinverbindingen, specifiek tributyltin, omdat die de grootste effecten veroorzaakt in de slakken. De analyses en rapportage gebeurt in de periode september t/m maart. De chemische analyses worden door Wageningen Marine Research uitgevoerd onder ISO 17025. Voor 1 september stuurt Rijkswaterstaat de rapportage naar ICES.

Meetgebieden en locaties met de geplande slakkensoorten
Gebied Locatie Geplande soort
Waddenzee kustzone oost Eems-Dollard/Eemshaven Gewone Alikruik
Waddenzee kustzone west Waddenzee West/Roptazijl Gewone Alikruik
Hollandse kustzone noord Petten/Den Helder Gevlochten fuikhoorn
Hollandse kustzone midden Monding Noordzeekanaal Gevlochten fuikhoorn
Hollandse kustzone zuid Scheveningen Gevlochten fuikhoorn
Haringvliet kustzone Monding Haringvliet Purperslak
Grevelingen kustzone Monding Grevelingen Purperslak
Oosterschelde kustzone Monding Oosterschelde Purperslak
Westerschelde kustzone Monding Haringvliet Purperslak

De monsternemingslocatie 'Waddenzee kustzone oost' is meer representatief voor de oostelijke Waddenzee dan voor de Eems-Dollard.

Beschikbaarheid data

Rijkswaterstaat slaat de data op in DONAR en beheert die gegevens als bronbestand. De data van de organotinverbindingen in slakken (en de effecten daarvan) in de Nederlandse zoute wateren vanaf 2002 tot en met heden kunt u via onderstaande link downloaden:

Rijkswaterstaat stuurt de data ook naar ICES.


Aanvullende informatie

Jaarlijkse rapportages

Jaarlijkse rapporten met uitleg over methode en resultaten